Een beetje integer


Frans Hermans,
Hoofdredacteur

Politiek en bestuur zijn mensenwerk. Politici en ambtenaren staan in tal van situaties aan verleidingen bloot. Een enkeling bezwijkt voor de verleiding om de gelegenheid die het ambt biedt, ten eigen voordele aan te wenden.

Dat is in zekere zin onvermijdelijk, maar dat betekent niet dat dergelijke gebeurtenissen met de mantel der liefde moeten worden bedekt. De norm is duidelijk. Hoe groot de verleidingen ook moge zijn, van politici, bestuurders en ambtenaren moet worden geëist dat zij integer zijn. Nederland is een democratische rechtsstaat. Dat begrip draagt uitdrukkelijk het element van integriteit in zich. Een overheid kan niet én rechtsstaat zijn én niet integer. Een niet-integere overheid kan de rechtsorde niet handhaven. De overheid is óf wel óf niet integer. Een beetje integer kan niet. En met de integriteit van de overheid valt of staat het bestuur; aantasting van de integriteit van de overheid betekent niet minder dan dat de overheid het vertrouwen van de burgers verliest. En zónder dat vertrouwen van de burger kan de democratie niet. Dan is er geen democratie meer. Dat is een beklemmend beeld. Wie de integriteit laat aantasten, tast het vertrouwen van de burger in het bestuur en daarmee de democratie in haar wortels aan.

U denkt nu waarschijnlijk wat heeft die Hermans dat mooi opgeschreven. Niets is minder waar. Het zijn formuleringen uit een toespraak van Ien Dales over de integriteit van het openbaar bestuur. Voor de jeugdige lezers onder ons: Ien Dales was de eigenzinnige minister van Binnenlandse Zaken in het derde kabinet Lubbers toen politiek nog over de inhoud ging in plaats van over uiterlijkheden. Dales sprak deze woorden in 1992! Het jaar dat Limburg werd verziekt door een fout bestuursklimaat en door bouwfraude en corruptie de twijfelachtige spotnaam Palermo aan de Maas verwierf. Ondertussen zijn we zeventien jaar verder en is de actualiteit van Dales woorden helaas nog springlevend. Ieder schandaal is er één te veel voor de burgers die in goed vertrouwen op integriteit van ambtenaren en bestuurders mogen rekenen. Integriteit is geen geïsoleerd begrip, het heeft alles te maken met waarden en normen in de samenleving, de publieke moraal. Foute bestuurders zijn een smet op een organisatie, een provincie of een stad. Mensen die zelfs maar de schijn van vuile handen op zich laden horen niet in de politiek thuis. Zoals Ien Dales al zei: “Een beetje integer bestaat niet”.
oktober 2009, Zuid-Limburg




« terug naar vorige pagina